Đi Tây Nguyên uống rượu cần

Đi Tây Nguyên mà không uống rượu cần thì coi như chưa tới Tây Nguyên. Nhưng thú vị hơn là còn được khám phá cách làm rượu, cách thưởng thức rượu của từng dân tộc. Người dân Tây Nguyên bảo: “Không có rượu cần thì khó nói tới một dịp hội ngộ bè bạn hoặc đám cưới, đám giỗ…”.

images (9)

Ở Tây Nguyên, mỗi khi gia đình nào có việc, mọi nhà đều mang góp ghè rượu to nhất, ngon nhất. Mỗi dân tộc có cách làm rượu cần riêng. Khoảng tháng 11-12, sau thu hoạch, người Xê Đăng ở Kon Tum chọn một ngày tốt, cúng một ghè rượu và một con gà, vào lúc sáng sớm trước khi vào rừng tìm vỏ cây hjam hăng (ớt rừng), hla xang (một loài cây có vị đắng) và củ rơ ja làm men rượu. Đem những thứ trên về giã nhỏ, trộn với bột gạo nếp, theo những tỉ lệ nhất định, rồi nắm, phơi khô. Khi làm men rượu, người Xê Đăng có quy định phải giữ thân thể sạch, vợ chồng không được ngủ chung. Còn người Ê Đê ở Đắc Lắc, dùng hoa, lá và rễ cây dong riềng, đem rửa sạch, phơi khô, tán nhỏ rồi trộn thêm bột củ giềng hoặc gừng, bột gạo, nắm lại, phơi khô.

Cách làm rượu mỗi dân tộc cũng mỗi khác. Có thể dùng gạo nếp, gạo tẻ hay ngô, sắn trộn men, nhưng tốt nhất nên làm bằng gạo nếp. Người Ê Đê trộn xong bỏ ngay cơm rượu vào ghè. Người Xê Đăng thì ủ kín cơm rượu trong gùi 3 – 4 ngày mới cho vào ghè. Đáy ghè lót một lớp trấu, sau khi đổ đầy cơm rượu, lại phủ lên một lớp trấu. Lớp trấu sẽ ngăn được bã rượu không chạy vào cần, nên hút được dễ dàng. Nước rượu phải là nước suối buổi sớm, tinh khiết, đổ vào ghè trước khi uống độ từ 7-10 tiếng đồng hồ.

Trước khi uống rượu, người dân Xê Đăng có lệ: Chủ nhà đặt gan gà thái miếng lên tai ghè rồi khấn xin thần linh cho mọi người uống rượu. Già làng luôn là người uống đầu tiên. Nếu có khách, người đó được mời cầm cần đầu tiên, nhưng nếu khách biết ý sẽ mời già làng và chủ nhà uống trước. Với người HRê, khi mọi người đã ngồi quanh ghè rượu, chủ nhà đứng dậy, rút một cọng tranh trên mái nhà cắm vào ghè rượu (tượng trưng việc mời Yàng (trời) và tổ tiên uống trước), sau đó mới đổ nước. Nếu chủ nhà đổ nước đầy miệng ghè, đó là cách tỏ ý kính trọng khách, nhưng nếu chỉ đổ lưng chừng, thì khách được coi ở mức bình thường. Khách không nên sơ ý vơ luôn cần của chủ, bởi việc này biểu thị tiếng không tôn trọng chủ nhà.

Khi tất cả khách cầm cần, chủ nhà đặt tay lên miệng ghè, nói: “Rượu này mang đến cho người anh em nhiều sức lực, nhiều may mắn”, rồi hút qua cần của mình một ngụm, nhổ đi, rồi làm lần lượt các cần khác. Điều này gia chủ chứng tỏ rượu của mình là rượu tốt, không độc. Khách cũng nên tiến hành việc này. Sau đó, cuộc vui mới chính thức diễn ra. Khách phải uống hết phần rượu mời mới là quý nhau. Thông thường, mỗi cuộc rượu, có một gai pe (người điều hành) được cử ra. Cần phải được liên tục chuyển từ người này sang người khác. Ai không uống phải dùng tay cái bịt đầu cần. Người cao tuổi hoặc phụ nữ thường được mời rượu rút ra từ ghè đựng trong ống nứa hoặc cốc, ly.

Từ khóa:
digg delicious stumbleupon technorati Google live facebook Sphinn Mixx newsvine reddit yahoomyweb